Rahim Ağzı Kanseri(HPV) Aşısı Nedir? Kimlere ve Nasıl Uygulanır?

Rahim Ağzı Kanseri(HPV) Aşısı Nedir? Kimlere ve Nasıl Uygulanır?

Kadınlarda rahim ağzı kanserine neden olabilen HPV (Human Papilloma Virus) rahim ağzı kanseri tanısı konulan kadınların %95′ inde saptanmaktadır. Rahim ağzı kanseri tüm dünyada kadınlarda görülen kanserler arasında meme kanserinden sonra ikinci sırada yer almaktadır.
Rahim ağzı kanseri risk faktörleri arasında; birden fazla kişiyle cinsel ilişkide bulunmak, erken yaşta cinsel ilişkiye girmek, daha önce cinsel yolla bulaşan hastalık geçirmiş olmak, sigara içmek ve en önemlisi HPV virusu taşımak yer almaktadır.
HPV, genital bölgede siğil şeklinde kitlelerin oluşumuna neden olan bir virustur. Bu virusun her türü kanserojen değildir. Çok sayıda türü bulunan HPV nin ancak birkaç türü kanser gelişiminde risk oluşturmaktadır. Kadınların bir kısmı bu virusu vücutlarına girdikten sonra kendi bağışıklık sistemleriyle yok etmektedirler. Smear testi ile erken teşhis rahim ağzı kanser tedavisini son derece kolaylaştırmaktadır.

Human Papilloma Vırus (HPV), türüne karşı aşı çalışmaları 1990 lı yıllarda başladı ve 2007 yılı itibari ile ABD ve ülkemizde satışa sunuldu. Merck firması tarafından geliştirilen quadrivalan(dörtlü) aşı “GARDASIL” (tip 6,11,16 ve 18) ve GlaxoSmithKline (GSK) firması tarafından geliştirilen bivalan(ikili) (tip 16,18) aşının (CERVARİX) adı altında iki tip aşı mevcuttur.
İki aşı için de 9-12 yaş kız ve erkek çocuklarına; en geç 26 yaşına kadar yapılması önerilmek-tedir. Yani cinsel hayat başlamadan önce yapılması önemlidir. Ayrıca 43 yaşa kadar kadınlarda ya-pıldığında da aynı etkinin var olduğu yapılan çalışmalarda gösterilmiştir. Kadınlara HPV testi ya-pılmaksızın aşı yapılabilir. Aşı 3 doz şeklinde yapılır. Her iki aşı da etkili olabilmesi için üç doz kas içerisine kol veya kalçadan yapılmalıdır. Dörtlü aşı aşının ilk dozu yapıldıktan sonraki 2. ve 6. ay-larda tekrarlanmalıdır. İkili aşı ise ilk dozdan sonraki 1. ve 6. aylarda tekrarlanmalıdır.
Kanser için her iki aşıda HPV 16 ve 18’e karşı antijen vardır ki bu iki tip rahim ağzı kanserleri-nin %70-80’inden sorumludur. Aşılar içerisinde bulundurdukları bu iki HPV tipine karşı %100 ko-rurlar. Dörtlü aşıda (Gardasil®) ayrıca siğillerin %90’ından sorumlu olan HPV 6 ve 11’e karşı %100 koruma da söz konusudur. Aşı yapılsa da diğer tiplerle kanser gelişebileceğinden Pap smear taramasına devam edilmelidir.
Aşı koruyucu amaçlı olduğu için vücutta bulunan HPV tipi üzerine ve bunun meydana getirdiği klinik değişiklikler ve riskler üzerine etkisi olmayacaktır. Yani tedavi edici değildir. Taşıyıcı kişilerde taşıdıkları HPV tipi dışında sadece ilerideki bir zamanda alınabilecek HPV ler için koruma sağlayabilir.
Gebelerde başlanmamalıdır. İlk doz yapıldıktan sonra gebe kalındıysa gebelik sonrası sıfırdan doz başlanmalıdır. İki doz yapıldıktan sonra gebelik söz konusu ise üçüncü doz emzirme döneminde doğumdan sonraki 6. haftadan itibaren güvenle yapılabilir. Gebe olduğu bilinmeden aşı yapılmış ise gebeliğin sonlandırılmasına gerek yoktur; doğumsal özür artışı gösterilmemiştir. Emzirme döneminde güvenle yapılabilir. Bugünkü bilgilerin ışığında ileriki zaman için tekrar doz gerekli değildir.
Bu aşılar canlı veya ölü virus bulundurmadığından yan etki olarak HPV enfeksiyonu, HPV ilişkili kanser veya ölüme neden olamazlar. Sadece aşı yerine bağlı kızarıklık, ağrı ve şişlik gibi tüm aşılarda var olan basit yan etkileri görülebilir. Aşı ödeme kapsamında olmadığından ücretli olarak temin edilebilir.

Dr. Deniz Güleryüz Çakmak

Bu Yazıyı Paylaş